Wij wensen u alvast veel (voor) plezier met de concertreeks van 2010!

Uitvoerenden zijn onder meer de Nijmeegse organisten Berry van Berkum, Joost Langeveld en Jetty Podt, het Nijmeegs kamerkoor Audite Nova, de Nijmeegse sopraan Catharina Jansen, het Koperkwintet Cu5, Streetdancegroep Lindenberg o.l.v. Isa McClain en jongleur Harm van de Laan. Het geheel staat onder regie van Geert Niland. Toegang bedraagt €12,50.

Deze voorstelling is de eerste in een serie van geplande evenementen rond de herdenking van de De Vrede van Nijmegen, 330 jaar na dato. Onder meer de Gemeente Nijmegen en het Valkhofmuseum organiseren bijzondere tentoonstellingen/activiteiten.

Het Concertspektakel De Vrede van Nijmegen speelt zich af tegen de achtergrond van het beroemde schilderij van de Vrede van Nijmegen van Henri Gascar, dat in het Valkhofmuseium hangt. Gaandeweg de voorstelling komt dit schilderij tot steeds meer tot leven.

Het verhaal heeft de brieven die de Engelse gezant Jenkins aan zijn vrouw thuis schrijft, als rode draad. Theaterscènes brengen de kijker/luisteraar naar het alledaagse leven in Nijmegen ten tijde van de onderhandelingen. Nijmegen was tegelijkertijd centrum van de wereld en gewoon Nimwegen. Het leven in de stad werd voor een deel bepaald door de belangrijke onderhandelingen die er plaatsvonden, maar ging voor een groot deel ook gewoon zijn eigen gang. Terwijl de diplomaten belangrijke politieke onderhandelingen voerden, heersten buiten allerlei prestigekwesties, conflicten, maar ook waren er de alledaagse problemen, het kleine leed en deden roddels de ronde. Soms leidde de ‘’tweedeling’ van de stad tot bizarre situaties. Op het toneel staan zowel gewone Nijmegenaren als de internationale onderhandelaars en hun gevolg, zoals een hertog, gezanten van onder meer Engeland, Zweden, Spanje en Frankrijk en de pauselijke nuntius.

De theaterscènes, worden ondersteund door en afgewisseld met een grote variëteit aan en muziek en dans. Muziek van Bach, Susato, Widor, Poulenc, Alain en Orff zijn te beluisteren. Een speciaal voor deze gelegenheid gecomponeerd koor- en orgelwerk van Berry van Berkum gaat deze avond in première. De organisatie is in handen van de Nijmeegse Orgelkring en de Stichting Internationale Orgeldagen Nijmegen.

Al honderden jaren staat het grote Königorgel te pronken in de Stevenskerk. Alle mensen, ook de kinderen, vinden dat het er heel mooi uitziet en dat het prachtig klinkt. 

Maar toch is het orgel niet gelukkig…. Ze wil de kerk uit! De wijde wereld in! Buiten spelen, net als de kinderen op de speelplaats achter de kerk; zandkastelen bouwen aan het strand; zwemmen in de zee…

 Het orgel trekt de stoute schoenen aan en ontsnapt. Ze gaat eerst maar eens stappen in de Nijmeegse binnenstad. Spelen in het speeltuintje bij de kerk…., naar de kermis in de botsautootjes… , een gokje wagen in het casino…., een terrasje pakken aan de Waalkade… en ……..

 Het orgel beleeft allerlei wilde avonturen. Want ze was even één ding vergeten: ze heeft geen rooie cent om ook maar iets te betalen…

 Beleef de avonturen van het orgel mee in het muziektheaterspektakel waaraan je zelf mee mag doen, samen met de organisten Berry van Berkum, Joost Langeveld en Jetty Podt.

Berry van Berkum (orgel) en Marco Blaauw (trompet) brengen een gevarieerd programma met zowel oude als nieuwe muziek. Daarnaast zal er ook geïmproviseerd worden. Blaauw zal zijn speciale 2 bekerige trompet gebruiken die speciaal voor hem vervaardigd is. Composities zijn te beluisteren van Hildegard von Bingen, Girolamo Frescobaldi, Johann Sebastian Bach en Daan Manneke.

Impressionisme is wellicht het meest bekend van de schilderskunst. Bij impressionisme in de muziek gaan de gedachten allereerst naar piano- of orkestmuziek, maar niet naar het orgel. En dan is Claude Debussy een van de bekendste componisten. Deze wereld brengt Cor van Wageningen naar het orgel. Hij  speelt bewerkingen van piano- en orkestwerken van Debussy voor orgel. Het Königorgel in de St Stevenskerk heeft zoveel mogelijkheden om sferen te schetsen, dat dat uitstekend mogelijk is. U hoort het op 11 augustus.

NIJMEGEN – Dinsdag 4 augustus geeft Wilbert Berendsen een orgelconcert met (laat) Frans Romantische muziek op het Königorgel in de Stevenskerk. “Op het programma staan allemaal topstukken” , aldus Berendsen, “maar het hoofdgerecht is de Symphonie Passion van Marcel Dupré over het leven van Christus. Dat is een zo beeldende compositie dat er geen film nodig is om het verhaal voor te kunnen stellen.” Het concert begint om 20.30 uur. De toegang bedraagt respectievelijk €8,- en € 7,- voor houders van 65+ pas, CJP en studentenkaart.

De Symphonie Passion is voortgekomen uit een improvisatie-opdracht over vier Gregoriaanse melodieën die Marcel Dupré. Dupré vermeldt in zijn memoires dat hij “nog nooit zo in vervoering heeft geïmproviseerd.” Dupré werkt daarom de improvisatie die hij nog in zijn hoofd klonk uit  publiceert deze.  De symfonie volgt het leven van Christus aan de hand van vier Gregoriaans hymnes. Het eerste deel du Le Monde dans l’ áttente Sauveur schetst de chaos van een wereld zonder God die in afwachting is van de komst van Christus. Het begint heel rommelig, maar langzamerhand openbaart zich de melodie, die uiteindelijk het deel heel glorieus afsluit. Het tweede deel Nativité betreft de geboorte van Christus. Hier speelt de hymne Adeste fidelis, ofwel Komt allen tezamen, door heen. Herders komt tot leven door een herdersmelodie die door de compositie heen loopt en de Wijzen uit het Oosten zijn aanwezig in de stappen van kamelen en de lange doorklinkende toon van de ster die ze volgen.
Deel 3, Crucifixion (Kruisiging) is een zeer dramatisch deel met almaar toenemende spanning en intensiteit. In de apotheose laten enorme ‘hamerslagen” de kerk op haar grondvesten schudden voor de muziek verstilt in het Stabat Mater dolorosa. In deel 4, Résurrection (de Opstanding) begint het onderaard te rommelen. Deze trilling borrelt langzaam naar boven en komt majestueus tot uitbarsting.

De overige ‘topstukken’ waar Berendsen van spreekt zijn meer luchtige tegenhangers van de wat diepgaandere Dupré: Prélude, Fugue et Variation van César Franck en het Scherzo uit de Dix Pièces en recueil van Eugène Gigout. En vanwege het Händeljaar opent Berendsen het concert met een compositie van deze componist: Orgelconcert HWV 291, in een bewerking voor orgel solo.

Berendsen zegt qua muziek een allesliefhebber te zijn, als de muziek maar op daarvoor geschikte orgels wordt gespeeld. Toch trekt de Franse Romantiek hem in het bijzonder, onder meer omdat het spelen ervan veel arbeidsintensiever is. Dat geldt voor het doorgronden van de compositie zelf, maar ook het gegeven dat deze werken op ieder instrument met andere registraties gespeeld moeten worden, om ze op hun best te laten klinken.
Berendsen heeft gestudeerd aan het Amsterdamse Sweelinckconservatorium. Hij is nu als cantor- organist van de Lambertikerk in Zelhem, docent aan de Muziekschool Doetinchem en doceert in Doesburg aan de Opleiding Kerkmuziek van de Protestantse Kerk in Nederland. Daarnaast concerteert hij met regelmaat in Nederland en Europa.

Cavaillé Coll

De Franse symfonische school beschouwde het orgel als een orkest en componeerde in een stijl die geënt is op vormen en compositietechnieken van de orkestmuziek. Deze componisten haalden alles uit de kast van het orgel en toverden het instrument om in een groot symfonieorkest met een enorme  diversiteit aan klankkleuren en volume. Zij hadden ook talloze mogelijkheden om de orkestklank te evenaren vanwege de grote symfonische orgels die de beroemde Franse orgelbouwer Cavaillé Coll maakte.

Perfectionist

Was Cesar Franck de pionier van de symfonische orgelschool. Charles Marie Widor werd beschouwd als de Bach van het symfonische orgel. Diens leerling, Louis Vierne perfectioneerde de stijl. Vierne componeerde zes schitterende orgelsymfonieën, die stuk voor stuk gekenmerkt worden door een moderne harmonieënpracht, grote virtuositeit en een kwistig gebruik van chromatiek. De componist baseerde zijn symfonieën op slechts enkele thema’s. Zelf voelde hij zich meer aangetrokken door thematiek dan door klankkleur. Leonore Lub laat de derde symfonie van Vierne horen. Naast de symfonie zijn van Vierne nog twee delen uit de Pièces de Fantaisie  te beluisteren en de Première Fantaisie van Jehan Alain.

Handmatig

Lub heeft het echter veel minder makkelijk dan haar Franse voorgangers. Zij beschikt met het Königorgel niet over een orgel met een zwelkast waarmee het vrij eenvoudig is om een crescendo en decrescendo te maken. Lub moet dit handmatig doen. Bij een crescendo gaan geleidelijk aan meer registers open, zodat meer orgelpijpen tot klinken komen. Bij een decrescendo gaan die registers achter elkaar weer dicht, totdat soms nog maar enkele orgelpijpen klinken. Ook al is het handmatig, het Königorgel heeft wel alle benodigde mogelijkheden in huis, het kost de organist alleen veel meer uitzoekwerk.

Noordbroek

Leonore Lub studeerde orgel en piano aan het Stedelijk Conservatorium te Groningen en vervolgens aan het conservatorium in Arnhem bij Theo Jellema, en behaalde in 1991 het diploma Uitvoerend Musicus. Momenteel is zij als organiste verbonden aan de kerk te Noordbroek. Zij is docent piano en orgel aan de muziekscholen te Hoogezand-Sappemeer en Groningen.

In 1999 verscheen van Leonore Lub een cd van een live-concert op het orgel van de Der Aa-kerk te Groningen met werken van Jehan Alain en Jan Welmers. Op de in 2003 verschenen dubbel-cd ‘Arp Schnitger in Nederland’  bespeelt zij de orgels in Noordbroek, Nieuw-Scheemda en de Der Aa-kerk. In hetzelfde jaar kwam ook haar solo-CD van het orgel in Noordbroek uit. In 2005 verscheen een dubbel-cd met het complete orgelwerk van Jehan Alain, opgenomen met haar collega Erwin Wiersinga.